برسد ، مىتواند با التزام عملى به دستورات شرع مقدس از راه‌هاى معين آن ( اجتهاد يا تقليد صحيح و يا احتياط ) به آن حقايق و معرفت‌هاى شهودى نايل شود ، به ويژه با همراهى استاد حاذق و مطمئن اين مسير . از اين جهت مشاهده مىكنيم كه قرآن و سنت در اظهار معارفش ، براى سطوح مختلف افكار و عقل‌ها بيانات گوناگونى دارد و براى روندگان در مسير عرفان عملى ، معارف عميق آنها كفايت مىكند ، چنان كه در قسمت بعد به گوشه‌اى از آنها اشاره مىشود . انشاءالله . چيستى عرفان پس از اين كه روشن شد عرفان و معرفت به معناى شناخت است و آن نيز دونوع است كه از نظر ماهيت و حقيقت تفاوت دارند و تنها در لفظ و معناى شناخت مشترك مىباشند و اين‌گونه نيست كه حقيقت‌شان يكى باشد ، لكن مراتب آنها مختلف مىباشد ، زيرا معرفت حصولى ، شناخت چيزى است به واسطه صورت يا مفهومى از آن ، لكن معرفت حضورى شناخت واقعيت عينى آن چيز است بدون دخالت صورت يا مفهومى از آن ، مانند آگاهى به گرسنگى هنگام گرسنه‌شدن و آگاهى به آن هنگام سيربودن ، كه در نوع دوم تنها مفهومى از گرسنگى براى انسان حاصل است ، بر خلاف نوع اول كه واقعيت آن موجود مىباشد . بنابراين شناخت نسبت به حق تعالى و اسما و صفات او ، رابطه‌ى وجودى موجودات به او و نيز شناخت حقيقت وجود خويش نيز داراى اين دونوع مىباشد كه هر يك آثار و نشانه‌هايى دارد .